تبلیغات
مرجع - حکیم عمر خیام نیشابوری
چهارشنبه 7 اردیبهشت 1390

حکیم عمر خیام نیشابوری

   نوشته شده توسط: متین موسوی    نوع مطلب :دانشمندان.شعرا وبزرگان ،مناسبتها ،

حکیم عمر خیام نیشابوری



شاعر، ریاضی دان، منجم و فیلسوف بزرگ ایرانی قرن چهارم. خالق مجموعه رباعیات
غیاث‌الدین ابولفتح عمربن ابراهیم خیام به سال 439 هجری قمری ( ۱۸ مه ۱۰۴۸) در ناحیه شادیاخ از نواحی نیشابور تولد یافت. مورخان، تاریخ درگذشت او را بین سال‌های 515 و 520 هجری قمری (۴ دسامبر ۱۱۳۱) دانسته‌اند. سرنوشت حکیم عمر خیام بس شگفت‌انگیز است. او دورانِ حیات خود را به عنوان ریاضیدان و فیلسوفی شهیر سپری کرد در حالی‌که معاصرانش از رباعیاتی که امروز مایة شهرت و افتخار او هستند بی‌خبر بودند.

عصر خیام
در زمان خیام فرقه‌های مختلف سنی و شیعه،  اشعری و معتزلی سرگرم بحث‌ها و مجادلات اصولی و کلامی بودند. و از نقطه نظر سیاسی نیز وقایع مهمی در عصر خیام رخ داد که فهرست‌وار به آن اشاره می‌‌شود:
1ـ سقوط دولت آل‌بویه
2ـ قیام دولتِ سلجوقی
3ـ جنگ‌های صلیبی
4ـ ظهور باطینان و حسن صباح...
خیام به تبار دانشمندانی تعلق دارد که از قرن سوم تا پنجم هجری ممالک اسلامیِ مشرق زمین را قلمرو دلخواهِ دانش و اندیشه ساختند. هنگامی که خیام زندگی خود را آغاز می‌کرد ابن‌سینا و ابوریحان به سال‌های پایانی عمر خود رسیده بودند.
القاب:
نظامی عروضیِ سمرقندی او را «حجه‌‌الحق» و ابوالفضل بیهقی «امام عصر خود» لقب داده‌اند. از خیام به عنوان جانشین ابن‌سینا و استاد بی‌بدیلِ فلسفه طبیعی (مادی) ریاضیات، منطق و مابعدالطبیعه یاد می‌کند.
خیام در دوران حیات خود سخت مورد تکریم و احترامِ سلاطین سلجوقی بود و در سال 480 هجری قمری از سوی سلطان ملک‌شاه برگزیده شد تا تحتِ لوای هیاتی تقویم زمان خود را اصلاح نماید.
سال های جوانی:
خیام در شهر نیشابور از خراسان به دنیا آمد که در آن زمان شهری بزرگ و رقیب قاهره و بغداد بود. می گویند خانواده اش خیمه ساز بودند و نام خیام از همین شغل می آید. او بخشی از کودکی اش را در شهر بلخ به آموزش زیر نظر شیخ محمد منصوری و بعد امام موفق نیشابوری گذراند که از بزرگ ترین استادان خراسان بود.
خیام ریاضی دان:
خیام در دوران حیاتش بیشتر به نام ریاضی دان مشهور بود. او رساله مشهور رسالة فی البراهین علی مسائل الجبر و المقابله (۱۰۷۰ م.) را نوشت که اصول جبر را تبیین می کرد و از راه این رساله به اروپا راه یافت. او به ویژه روشی برای حل معادلات درجه ۳ و بالاتر ابداع کرد. روش او برای حل معادلات درجه ۳، تقاطع دادن یک مقطع مخروطی با دایره بود. علاوه بر آن، او بسط دوجمله ای را نیز کشف کرد. روش او برای حل معادلات درجه ۴ هنوز هم به کار می رود.
او در رساله اش درباره مثلث ضرایب دوجمله ای نوشت که بعدها به مثلث خیام / پاسکال مشهور شد. در سال ۱۰۷۷، او رساله رسالة فی شرح مااشکل من مصادرات کتاب اقلیدس را در مورد خطوط موازی و نظریهٔ نسبت‌ها نوشت که توجه ثابت بن قرا را جلب کرد و احتمالا مبنای هندسه غیراقلیدسی شد.
خیام منجم:
خیام منجم برجسته ای نیز بود. در سال ۱۰۷۳ م. سلطان جلال الدین ملکشاه سلجوقی از او خواست به همراه دانشمندان دیگر، رصدخانه ای بنا کند. سرانجام خیام و همکارانش طول سال خورشیدی را ۳۶۵.۲۴۲۱۹۸۵۸۱۵۶ روز تعیین کردند که در هر ۵۵۰۰ سال، فقط یک ساعت خطا دارد، در حالی که تقویم گرگوری که اکنون در دنیا رایج است و چهار قرن بعد از خیام طراحی شد، در هر ۳۳۳۰ سال یک روز خطا دارد. سلطان ملکشاه در ۱۵ مارس ۱۰۷۹، تقویم خیام را که بعدها به تقویم جلالی مشهور شد، تقویم رسمی ایران اعلام کرد که هنوز هم در ایران و افغانستان رایج است.
خیام همچنین نقشه ای از ستارگان رسم کرد که مفقود شده است.

در سال 1970، یکی از دره های ماه را به یاد خیام، عمر خیام نام گذاشتند و در سال ۱۹۸۰، اخترک 3059 عمر خیام را نیز به بزرگداشت او نامگذاری کردند.
نظریه مرکزیت خورشید
خیام مدت ها پیش از کوپرنیک، به امام محمد غزالی و چندین نفر دیگر ثابت کرد که جهان به گرد زمین نمی گردد و زمین دو حرکت وضعی و انتقالی دارد.
خیام شاعر:
نخستین دانشمند غربی که خیام را شناخت «تامس هاید» استاد زبان عبری و عربی در دانشگاه آکسفورد بود که در کتاب خود «تاریخ ادیان فارسیان و پهلویان» به سال 1700 میلادی از خیام نام برده و چند رباعی او را ذکر کرده است.
بعدها «هامر پورگشتال» محقق آلمانی در 1818 میلادی 25 رباعی را ترجمه و منتشر کرده، در قرن نوزدهم دانشمندان و شرق‌شناسانی چون: (والنتین ژوکوفسکی، ادوارد براون وفیتزجرالد) ترجمه‌های دقیق‌تر و بهتری از رباعیات خیام ارائه داده‌اند. خصوصاً  ترجمه فیتز جرالد در غرب سخت مورد توجه قرار گرفته است.
قدیمی‌ترین نسخه رباعیات خیام متعلق است به سال 604 هجری قمری و 251 رباعی دارد. کهن‌ترین چاپی که در ایران شده در سال 1274 هجری قمری در تهران به دست ایرج میرزا بوده که 453 رباعی از خیام را ضبط کرده است. بعدها محمدعلی فروغی و صادق هدایت نیز بدین کار همت گماردند. درباره نگاه و فلسفة دهری خیام، اهمیت رباعیات و اعتبار و پیش گامی آثارش در دانش فیزیک و ریاضیات چند کتاب و منبع معتبر در پایان این یادداشت اضافه می‌گردد تا علاقمندان پی‌گیری دقیق‌تری نمایند و تنها به این نکته از قول ژیلبرلازار ایران‌شناس معاصر فرانسوی و مترجم رباعیات خیام به فرانسه اکتفاء می‌کنیم که مثلثِ لاادری گری (Agnostic) جبر و تناسخ ‌بن مایة فکرِ فلسفیِ خیام در رباعیات را شکل می‌دهند.
آثار مهم خیام
1ـ رساله فی‌براهین الجبر و المقابه
2ـ رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلدیس
3ـ زیج ملک‌شاهی
4ـ رساله فی‌طبیعیات.
5ـ رساله فی‌الوجود.
6ـ رساله فی‌الجواب و عن ثلاث المسائل.
7ـ رساله فی‌الکون و التکلیف.
8ـ رساله فی‌الوازم و الامکنه.
9ـ نوروزنامه.
از این میان تنها (نوروزنامه) به نثر فارسی نگاشته شده و محتوای آن آداب و رسوم پارسیان باستان را دربر می‌گیرد و مشخصه اصلی آن نثر زیبا و فاخر قرون 4 و 5 هجری قمری است.


cialisvipsale.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 ساعت 01 و 05 دقیقه و 29 ثانیه

Regards. Fantastic information!
cialis billig cialis 5 mg funziona american pharmacy cialis cialis online nederland buy generic cialis cialis vs viagra ou trouver cialis sur le net wow cialis 20 cialis soft tabs for sale cialis generic
canadianpharmacyies.com
چهارشنبه 14 شهریور 1397 ساعت 08 و 18 دقیقه و 00 ثانیه

Cheers, Lots of content.

online pharmacies mexico canadianpharmacy drugs for sale in canada canadian online pharmacies legitimate northwestpharmacy canadian pharmacy meds canadian pharmacies shipping to usa canada medication pharmacy drugstore online shopping reviews canada online pharmacies for men
http://viagraiy.com/
سه شنبه 13 شهریور 1397 ساعت 11 و 47 دقیقه و 29 ثانیه

With thanks. Terrific stuff.
buy viagra uk pharmacy buy brand viagra online without prescription where can i order viagra buy viagra online usa buy viagra china buy cheap viagra online where to buy viagra over the counter safest place to buy viagra order online viagra where to buy viagra pills
http://cialissy.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 ساعت 09 و 45 دقیقه و 45 ثانیه

Nicely put, With thanks.
cheap cialis cialis mit grapefruitsaft brand cialis nl side effects of cialis opinioni cialis generico cialis side effects cialis therapie il cialis quanto costa cialis taglich we like it safe cheap cialis
http://kawanboni.com/where-to-buy-cialis-online-reddit.html
دوشنبه 22 مرداد 1397 ساعت 22 و 25 دقیقه و 11 ثانیه

Tips effectively regarded!.
cialis prezzo in linea basso cialis generico in farmacia prezzo cialis a buon mercato cialis online holland prescription doctor cialis cialis sans ordonnance bulk cialis cialis qualitat cialis tadalafil cialis en 24 hora
Noel
جمعه 15 تیر 1397 ساعت 23 و 33 دقیقه و 45 ثانیه
Αfter I initially left a comment I seem tߋ һave clicked tһe -Notify mе when neew
comments ɑre added- checkbox аnd now each time a comment is aⅾded
Ι recieve 4 eails ԝith the exact sɑmе ⅽomment.
Is thеrе a wɑy you саn remove mе from tһat
service? Kudos!
Globalplus
یکشنبه 10 تیر 1397 ساعت 15 و 40 دقیقه و 30 ثانیه
I'm impressed, I haѵe tto admit. Seldom ⅾo I encounter a blog
tһɑt's bߋth educative and engaging, ɑnd without а doubt, you hаve hit tһe nail
ⲟn the head. Ƭhe issue is ѕomething tha not eniugh men and women are speaking intelligently about.
I аm ѵery hɑppy thɑt I found thiѕ during mmy hunt for sⲟmething relating tо thiѕ.
Online cialis
دوشنبه 7 خرداد 1397 ساعت 10 و 14 دقیقه و 29 ثانیه

Tips certainly used!!
cialis with 2 days delivery cialis per paypa how does cialis work generic cialis 20mg tablets tadalafil 20mg acheter cialis meilleur pri cialis daily new zealand warnings for cialis cialis vs viagra cialis cuantos mg hay
Vera
جمعه 28 اردیبهشت 1397 ساعت 09 و 14 دقیقه و 48 ثانیه
An interesting discussion is worth comment. I believe that you should write more on this subject matter, it may not be a taboo
subject but usually people don't discuss these topics. To the
next! All the best!!
Long Eyelashes
جمعه 28 اردیبهشت 1397 ساعت 00 و 24 دقیقه و 00 ثانیه
Greetings! I know this is kind of off topic but I was wondering if you
knew where I could locate a captcha plugin for my comment form?
I'm using the same blog platform as yours andd
I'm having difficulty finding one? Thanks a lot!
Latesha
چهارشنبه 26 اردیبهشت 1397 ساعت 18 و 14 دقیقه و 05 ثانیه
Hey! Quick question that's totally off topic.
Do you know how to makje your site mobile friendly?My website looks weird when viewing from my iphone.
I'm trying to find a template or plugin thuat might be able to correct this problem.
If you have any suggestions, please share.
Cheers!
eye lash
شنبه 22 اردیبهشت 1397 ساعت 15 و 48 دقیقه و 18 ثانیه
Hi there are using Wordpress for your blog platform?
I'm neew to the blog world but I'm trying to get started andd set up my own. Do you need any coding expertise too make your own blog?
Any help would be really appreciated!
Viagra prices
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 ساعت 02 و 21 دقیقه و 46 ثانیه

Amazing postings. Cheers!
low price viagra order viagra online uk sildenafil can u buy viagra online cheap viagra pharmacy buy viagra online paypal buy cheap viagra online without prescription buy viagra from usa rx pharmacy viagra buy pfizer viagra
depforce oral strip
شنبه 1 اردیبهشت 1397 ساعت 00 و 35 دقیقه و 41 ثانیه
Hi friends, how iis everything, and what youu dewsire to say on thee toppic off thiis article, in my view its really awesome iin favor
oof me.
get roman reviews
جمعه 24 فروردین 1397 ساعت 03 و 48 دقیقه و 41 ثانیه
Hi, Neat post. Τһere is a pгoblem togetһeг with your site іn internet explorer, mɑү test this?
IE stіll is thе market chief аnd a huge element of folks ԝill miss your magnificent writing beсause of this problem.
viagra super active generic
پنجشنبه 23 فروردین 1397 ساعت 13 و 25 دقیقه و 11 ثانیه
You have mаde ѕome decent points tһere. I checked ߋn tһe web
for mօre informɑtion ɑbout tһe issue and found most individuals ѡill go along wіth ʏoսr
views ⲟn this site.
buy lumigan eyelash
شنبه 11 فروردین 1397 ساعت 05 و 08 دقیقه و 02 ثانیه
Hi there! This post could not be written any better!
Looking at this post reminds me of my previous roommate!
He continually kept preaching about this. I will forward this post to him.
Fairly certain he's going to have a great read.
Thank you for sharing!
mezo
دوشنبه 6 فروردین 1397 ساعت 21 و 14 دقیقه و 49 ثانیه
If you aree ɡoing for most excellent contents likе me, onlү goo to
ѕee thiѕ website everydqy becɑuse it ρresents quality contents, tһanks
Generic cialis
شنبه 4 فروردین 1397 ساعت 12 و 25 دقیقه و 13 ثانیه

You revealed this really well!
generic cialis 20mg tablets cialis bula cialis usa cost order cialis from india generic cialis tadalafil import cialis cialis cipla best buy cialis pas cher paris generic low dose cialis buy brand cialis cheap
http://rivkatoplk.hatenablog.com/archive/2015/08/24
سه شنبه 10 مرداد 1396 ساعت 02 و 15 دقیقه و 00 ثانیه
It's actually a nice and useful piece of information. I'm happy that you just shared this helpful info with us.
Please keep us informed like this. Thank you for sharing.
Unknown
یکشنبه 4 تیر 1396 ساعت 12 و 53 دقیقه و 24 ثانیه
We are a gaggle of volunteers and opening a brand new scheme
in our community. Your website provided us with useful information to work on. You have done
an impressive activity and our entire community will likely be thankful
to you.
satava151.soup.io
چهارشنبه 3 خرداد 1396 ساعت 19 و 56 دقیقه و 27 ثانیه
Hi there would you mind stating which blog platform you're working with?

I'm looking to start my own blog in the near future but I'm having a
hard time making a decision between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and
Drupal. The reason I ask is because your design and style seems different then most blogs and I'm looking for something completely
unique. P.S Sorry for being off-topic but I
had to ask!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر